Seyyar Satıcılarımız :

Yoğurtçular arada bir elindeki zili sallar ve “Yoğuuurtçi!” diye bağırırlardı. Uzatılan sepetlere veya çocuklarla gönderilen tabaklara yoğurt koyarlardı. Yoğurtların bulunduğu tepsiler ağaç askının iki kefesine konurdu. Yoğurt satışında tabak önce el terazisinin kefesine yerleştirilip diğer kefeye beyaz mermer veya düzgün taşlarla darası alınıp boş tabak dengelenir sonra istenilen gram konurdu. Sipariş eğer kaymaksız isteniyorsa teneke el küreğinin ucuyla kaymak tepsiden sıyrılır, bir silkeleyişte küçük çekmeceye aktarılır sonra da külçe halindeki yoğurt bıçakla kesercesine tabağa kalıp gibi yatırılarak tartılırdı.

Şerbetçiler Meşrubat sektörünün gözdesi şerbetti. Meyve özü, su ve şeker karışımı bu içecek ya da şurup, yaz aylarında kent insanının serinlemesine vesile olurdu. Ayrıca misafirlere şerbet ikram etmek de adettendi. 

Macuncular , ahşaptan yapılma üç bacaklı sehpalarını omuzlarından indirir, üzerine sekiz gözlü teneke macun tepsisine koyar, kenarına da konik külah kapağı asılırdı. Çok gözlü tepsiden reçine kıvamında çektikçe uzayan rengârenk macunları tornavida ucuyla alan macuncu, önceden kesip hazırladığı küçük kalem gibi tahta sapların etrafında ani dar çaplı turlarla sarıp verirdi. Macun dolu gözlerin tam ortasından kesilmiş yarım bir limon dururdu. Çubuğa sarılı macunu limona da sürerse, tatlı macun mayhoş, ekşili ekşili pek bir güzel olurdu.

Düdüklü Horoz Şekercileri horoz şekerini hem imal eden aynı zamanda satışını yapanlardı. Çoğu kez hep ötmeyeni  veya sesi zor çıkanı denk gelir, belirli bir süre yaladıktan sonra ısırarak, çıtır, çıtır yerdik.

Şıracılar Şıra, Türk mutfağında kısmen fermante edilmiş üzüm veya elma suyundan yapılan alkolsüz bir içecektir. Tadı, içerdiği yüksek orandaki fruktozdan dolayı tatlıdır. Kırmızı toprak rengindedir.

şıracı ile bozacı osmanlı zamanlarının bilinen iki keyif üreticisi ve satıcısıdır. o zamanlardaki toplumsal ikiyüzlülüğün tespitidir. Ssözde içki yasaktır ama yönetim bilerek şıracıya da bozacıya da göz yummuştur. Bunlardaki alkol oranları zaman zaman değişse de bugünkü bira düzeylerine yakın olduğundan dolayı bu deyiş, ikisinin de benzeri bir kaynağa dayandığını, keyif verici maddeler üreten ve satanlar olduğunu, bu nedenle de birinin, diğeri lehine şahitliğinin çok da güvenilir olamayacağını anlatan bir söz öbeğidir.

Dutçular, “Dut ye bal ye dut ye, Mecidiyeköy’ün bunlar” bağırtısı sık sık tekrarlanırdı, dut mevsimi kısaydı, geçiş sabah öğleye kadar olur, sabah erken dut ağaçlarından silkelenen dutlar, beyaz örtü serilmiş dut tezgâhına doldurulur, önden arkadan uzantılı saplar, iki kişi tarafından tutularak dut tezgahı dolaştırılırdı. İstanbul’un dut ağaçlarıyla ünlü Mecidiyeköy semti 60’lı yıllara dek gerçekten dutluktu.

Baloncular İki tip balon vardı. Uçan balon yokken normal balonlardan 15-20 tanesini bir değneğe bağlayan baloncu “Haydi bebelere baloooon” nidaları ile sokakları gezer balon satardı.Sonraları şekilli balonlar çıkmıştı ki bunların bazıları tavşan kulaklı olup, Şişirme, bağlama yerine ayak biçiminde mukavva konur, bu ağırlıkla balonun ayakta durması sağlanırdı.Uçan balon çıkınca herşey birden değişti, normal balonun havası da, kendisi de söndü. Uçan balonlar gerçekten uçuyordu, her çocuk sokağa çıkınca bileğine bağlanan balonla yürümekten pek mutlu olurdu. Anneler babalar balon almamak için “Şimdi otobüse bineceğiz, balonla almazlar sonra” diyerek balon almaktan kaçınırlardı. Renk ahenk balonlarla baloncular çocuk parklarında, lunaparklarda, sokaklarda dolaşırlar, hafta sonları satışları artardı.

Kalaycılar,Genellikle iki kişi birlikte çalışır, biri kalaylanacak bakır kapları getirir götürür, usta da mahallenin boş arsasında toprağa küçük bir çukur açarak körük yardımıyla yaktığı mangal kömürü ateşte kalaylanacak tencere ve kapları nişadırlar ve maşayla tutup döndüre döndüre kalaylayarak pırıl pırıl teslim ederlerdi. Kalaylanan fiyatlarını kalaycı tencerenin, cezvenin, iki kulaklının, kapaklı sahanın büyüklüğüne göre fiyatlardı. Kullanılan kapların kalayları bir iki ay ancak dayanır, alttan bakırlar görünmeye başlayınca işlem yenilenirdi.

Lehimciler Sokaklardan eskiden mutfaklarda kullanılan ve delinen gaz ocaklarını tamir için lehimciler de geçerdi. Ayrıca o zamanlar onlar vasıtası ile çatı oluklarının tenekeleri bile lehim yapılırdı.

Süpürgeciler, Süpürgeler satıcıların omuzunda sokaklarda dolaşanlar tarafından evlere ulaştırılırdı. El süpürgelerinin makbul olanı Edirne otundan yapılanlardı, süpürgeci satın alana bir gece süpürgeyi su dolu leğen içinde bekletmeyi önerirdi. El süpürgesi ile süpürülen halıların tüyleri parlak olurdu.

Bohçacılar,”Bohçacı geldiii hanımmmm!” Çarşaf, dantel, masa örtüsü, nevresim, pikeleri gezdirirler, her kapıda bohçayı bir çırpıda açar, hanımlara ısrarla gösterir taksitlerle de satarlardı.

Ayıcılar, Ayıcılar’da geçerdi sokaklardan, önce bir ucu ayının burnuna, diğer ucu beline iki tur dolanmış zincirle bağladığı ayıyı, derili tef çalarak ayağa kaldırır, “Kocaoğlan hamamda nasıl yıkanır” der sonra da uzun sopa etrafında ayıyı döndürür, bu gösteri sonunda etrafta birikmiş ya da pencerelerden ayının oynamasını seyretmiş olanlardan, tefini açarak içine bahşiş koymaları için dolaştırırdı. Bazen ayıyla güreş tutmak isteyen meraklılar da olurdu, onlar güreş için ekstra ücret öderlerdi. Burnu zincirli ayı tam güreşi kazanacakken, ayıcı zinciri çekip güreşi sonlandırırdı.

“Ne bakıyorsun, ayı mı oynuyor?” Dönemin en moda deyimlerinden “Ne bakıyorsun, ayı mı oynuyor?” da bu nedenle ortaya çıkmıştı. 

Fırıldakçılar, da seyyar sepetlerle gezerlerdi. Rengârenk kıvrılmış kâğıtlarla rüzgâr fırıldaklarını sepete koyarlardı. Çocukluğumuzun en büyük eğlencesiydi fırıldak. En basit şekliyle kare biçimindeki bir kağıdı ortasında ölçülü bir boşluk bırakarak köşelerinden keser; kesilen her köşeyi ortaya doğru katlar sonra da köşeleri ortada üst üste gelecek bir biçimde pul ve toplu iğne yardımı ile birleştirirdik. Böylece fırıldak tamamlanırdı. Fırıldağın düzgün bir sopanın ucuna monte edilmesi ile işlem tamamlanırdı. Bunla uğraşmayanlar fırıldakçı dan almayı yeğlerdi.

Kunduracılar, Ayakkabı tamircisinin de seyyarı vardı, ayakkabıların burun ve topuklarına demir çakar, sonra da bir güzel boyarlardı. Ayakkabının tabanı delinir, yüzünün derisi sağlamsa ertesi yıla ona yeni bir taban yaptırılırdı. işte! bu işleme ‘pençe yaptırmak’ veya ‘pençe vurdurmak’ denirdi.

Seyyar gazete mecmua satıcısı Aboneleri vardı, herkesi tanırlardı, kimin ne gazetesi okuduğunu bilirdi. Sabahtan omuz askısına gazeteleri koyduğu gibi mahalleyi dolaşmaya başlar, apartman girişlerine topluca gazeteleri bırakırdı. Apartman sakinleri kapıcının dağıtmasını beklemeden kendi gazetelerini alır, kapıcı kalanları dağıtırken, gazeteci omzunda taşıdığı gazete ağırlığından kurtulmak için hızla dolaşmaya devam ederdi. Gazeteciyi yolda görüp gazete isteyen olursa gazeteci belinden kılıç çeker gibi ucundan tuttuğu gazete veya Hayat, Yelpaze, Akbaba Mecmuasını hızla çeker verirdi. Gazeteci hangi gazetenin koltuk altında ki yerini bilirdi, yanlış seçilmiş gazeteyi yeniden yerine koymak zahmetli işti. Gazete satışından aldığı parayı da yine göbeğine bağladığı kağıt ve demir paralar için iki gözlü olan para kesesine koyardı. Abonelerden ise parayı aylık olarak toplardı. Kim kaç dergi, kaç gazete almış bilirdi, itiraz eden de olmazdı.

Sahillerde balonla aynı işi yapanlarda sonradan türedi ama bunların mermileri küçük bilyelerdi.

Tombalacılar, Bir elinde sigaraları ve torbası diğer elinde plastik numaralı kartlarıyla kahvehanelerde, birahanelerde gezerlerdi. Ellerindeki kartlar, yılbaşı tombalasında olan 15 sayının bulunduğu kartlara benzemez, plastik gibidir, tek sıra halinde 5 sayı vardır. toplamda 90 taş/sayı, 18 kart vardır. Rakamlar 1-19-37-55-73, 2-20-38-56-74 gibi 18 er olarak artar. Çekecek olan kişi kartını alır taşları çekmeye başlar, işin erbabı kart almaz “8’e çekiyorum” “15 ‘e çekiyorum” der taşları çekmeye başlardı, kartlardaki numaraları ezbere bilirlerdi yani. Taş 1 liradan çekilir, genelde 5 taş çekilir. en fazla 12 yada 14 taş çektirirlerdi. Kart üzerinde bulunan her rakam için bir paket sigara alınırdı. , Tabi çift torbalı hileci bir tombalacıya denk gelinmediyse.

Burhan Pazarlama; İstanbul Şehir Hatları vapurlarının şık giyimi, güzel ses tonu, kibarlığıyla ünlü seyyar satıcısı idi. ‘Kıvrak Türkçe’si, zeki esprileri, ‘firma’ yaklaşımıyla seyyar satıcılığı ‘pazarlamacılık’ düzeyine çıkardı. Burhan Demircan, bir dönem İstanbul’un en çok tanınan isimleri arasına idi. 7 yaşından beri İstanbul vapurlarında satıcılık yapan ‘Burhan Pazarlama’ lakaplı Burhan Demircan, uzun yıllar Boğaz hattınaki vapurlarda seyyar satıcılık yaptı. 1980’lerde en parlak dönemini yaşadı, 1990’larda TV’ye transfer oldu.

Nayloncu  Mutfak ve hamamlarda kullanılan plastik leğenleri, plastik bidonları mutfak kevgirlerini, yıkama, saklama kaplarını, ekmek sepetlerini, tabureleri, sular çok sık kesildiği için büyük ihtiyaç olan musluklu depoları, çöp sepetlerini, mandalları, kovaları dağ gibi doldurulup, üç tekerlekli nayloncu arabalarıyla sokak sokak, kapı kapı “Nayloncu geldiiiii” bağırışları ile dolaşıp satardı

Pamuk helvacılar Pamuk helvacının imalatı inanılmazdı, belki de en eğlenceli, görsel özelliği olan en zevklisi idi. Pamuk helvacının tekerlekli bir arabası, üzerinde pamuk helvayı yaptığı delikli bir tepsisi, camekanlı bir dolabı vardı. Kapalı bölümden elde edilen ısıyla toz şeker, gıda boyası ilavesiyle rengarenk pamuk hale getirilip tahta çubuğa sarılıp verilirdi. Yeni yapılan pamuk helva, görünüşte puf gibi kabarık, kocaman olurdu. Çubuğu alttan tutup pamuk helvayı yiyene kadar ağız çevrenize, burnunuza pamuk helva bulaşır, yapış yapış olurdunuz. Yine de pamuk helva yemek, yapılışını seyretmek çok zevkliydi

Halka Tatlıcıları, orijinal ismi halka tatlısı ancak halk arasında daha çok kerhane tatlısı olarak bilinir. Osmanlı devleti’nin son dönemlerinde kerhaneler halkın yoğun talep gösterdiği mekanlardı ve buraların önünde oluşan kuyrukların haricinde birileri daha vardı kerhane önlerinde: “Halka tatlıcıları” “içeriye gireceklere güç, kuvvet versin diye bol şerbetli ve gevrek bu tatlılar öyle bir rağbet gördü ki maalesef adı artık kerhane tatlısı diye söylenile gelmeye başlandı.

Salepçiler Salep yumru köklü bir otun dövülmesiyle elde edilen beyaz tozun, şekerli süt ya da su ile kaynatılmasından elde edilirdi. Özellikle kış aylarında salepçiler müşterinin ayağına hizmet götüren seyyar satıcılardı.

Turşucular, bardaklara pancar renkli acılı turşu suyu doldururlar, acılı mı olsun diye sormadan “benim ki çok acılı olsun” diyen siyah önlüklü okullular, boğazlarının yanmasına aldırış etmeden, son damlasına kadar bardağı kafalarına dikerlerdi..

Hıyarcılar, ilkbaharın geldiğinin sokaktaki ticari göstergelerinden biri olan satıcılardı. “Sokakta hıyar yeme” talebine arzda bulunurlar. Bu satıcılar; soyacak ile hıyarı kabuklarından ayırır; ikiye veya dörde böler; tuzlayıp müşteriye uzatırlardı. Hıyarın soyulmasını izlemek ve sokakta dolanırken hıyar yemek garip bir haz vermekteydi.

Közde Mısırcılar, Genellikle yaz mevsimlerinde deniz kenarlarında, kalabalık caddelerde satılan, ateş üzerinde közlenen ve mis gibin kokan mısırlar satarlardı. El yanmasın diye mısırı püskülüylen birlikte verirlerdi. Bazıları vardır ki dişe, damağa adeta yapışıp kalırlar. bunlar yanlışlıkla haşlanması gerekirken közlenen mısırlardır.