Bize toplumsal hafızamızın niteliğini belirleyen unsurun hangi olayları belleğe yerleştirdiğimizden çok hangi olayları belleğimizden geri çekebildiğimiz olduğunu düşündürebilir. Şöyle ki, peş peşe yüksek önemde, duygusal ve etkileyici olaylar yaşanması a
Bizim İle İlgili Sorunlar :
1981- 13 Mayıs Mehmet Ali Ağca, Vatikan’ın Aziz Petrus Meydanı’nda Papa II. Jean Paul’e suikast girişiminde bulundu. 1987- 27 Mart “Hora” (Sismik-1) gemisinin, petrol aramak için Ege’nin uluslararası karasularına açılmasının Yunanistan’ın petrol aramaları için açıkladığı tarihe rastlaması, iki ülkenin silahlı kuvvetlerini alarma geçirdi 1988- 3 Eylül Irak ordusundan kaçan binlerce Iraklı Kürt Türkiye sınırlarına yığılmaya devam ediyor. Sığınmacı sayısı 100 bini geçti. 1989- 12 Haziran Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden Türklerin sayısı 90 bin kişiyi buldu. 1989- 21 Ağustos Bulgaristan’dan gelen göçmen sayısı 300 bine ulaşınca hükümet sınırı kapattı. 1992-2 Ekim Ege Denizi’ndeki tatbikatlar sırasında, ABD’ye ait uçak gemisinden atılan iki füze Muavenet Muhribi’ne isabet etti; olayda gemi komutanıyla birlikte 5 denizci öldü. 1994- 14 Nisan ABD jetleri, Irak’ın kuzeyinde, üç Türk subayının da bulunduğu iki helikopteri yanlışlıkla düşürdü. 1995- 11 Ağustos Suudi Arabistan’da 4 Türk vatandaşı kılıçla başı kesilerek idam edildi. 14 Ağustos’ta 2 Türk vatandaşı daha aynı yöntemle idam edildi. 17 Ağustos’ta Başbakan Tansu Çiller, idamların durdurulması için Prof. Dr. Nevzat Yalçıntaş’ı Suudi Arabistan’a özel elçi olarak gönderdi. 20 Ağustos’ta Suudi Hükümeti, Türkiye’nin girişimiyle idamları durdurduğunu açıkladı. 1995- 29 Aralık Türkiye, Yunanistan’a nota vererek, Kardak kayalıklarının Türkiye’ye ait olduğunu bildirdi. Kriz,27 Aralık’ta Kardak kayalıklarına oturan bir Türk teknesinin hangi tarafça kurtarılacağı tartışmasıyla başladı. Türkiye’nin notasına karşılık, Yunanistan, 10 Ocak 1996’da kayalıkların kendisine ait olduğunu iddia etti. Karşılıklı bayrak dikilmesinden sonra Yunan sahil güvenlik botunun Türk Bayrağı’nı kayalıklardan indirerek Yunan Bayrağı çekmesi üzerine, Türk savaş gemilerinin korumasında Sualtı Taarruz Timleri, 31 Ocak gece yarısı Kardak’a bitişik bir kayalığa çıktı. ABD’nin de araya girmesiyle, Kardak’tan Yunan Bayrağı indirildi ve gemiler çekildi.
Yabancı Ülke Sorunları :
1972- 17 Haziran da ABD’de Watergate olayı yaşandı. ABD’nin başkenti Washington DC’da otel ve işhanı olarak kullanılan Watergate binasında bulunan muhalefet partisi Demokrat Parti’nin merkezine gizlice dinleme cihazı yerleştirmeye çalışan beş kişi 17 Haziran 1972 tarihinde yakalandılar.
1979- 21 Aralık da Birliği, Afganistan’ı işgal etti. 1980- 11 Ağustos da Çin’de Mao dönemi resmen tarihe karıştı. Komünist Partisi Merkez Komitesi, Mao ile ilgili tüm resim, demeç ve afişleri yasakladı. 1980- 6 Eylül Birliği, Kore Havayolları’na ait 007 sefer sayılı Boeing 747 tipi uçağını düşürdü, 249 kişi öldü. 1982- 2 Nisan Arjantin, Falkland Adaları’nı işgal etti. 1983- 23 Temmuz Sri Lanka’daki Budist çoğunluk, yaklaşık 3.000 Tamili katletti. 400.000 civarında Tamil komşu ülkelere kaçtı. Olay Sri Lanka tarihine Kara Temmuz olarak geçti. 1984- 6 Ocak Tunus’ta ekmek fiyatlarının %125 oranında artması üzerine ayaklanma başladı; 75 kişi öldü, sıkıyönetim ilan edildi. 1984- 12 Ekim IRA, Margaret Thatcher’in kaldığı otele bomba attı. Margaret Thatcher kurtuldu, fakat 5 kişi öldü. 1984- 31 Ekim Hindistan Başbakanı İndira Gandhi, iki sih güvenlik görevlisinin düzenlediği suikast sonucu öldürülünce çıkan isyanlarda yaklaşık 2000 masum sih öldü. 1985- 22 Eylül Fransız hükümeti, 10 Temmuz 1985’de batan Greenpeace’e ait ”Rainbow Warrior” gemisini, Fransız gizli servisi ajanlarının batırdığını kabul etti. 1985- 23 Kasım Atina’dan Kahire’ye gitmek üzere havalanan Mısır havayollarına ait bir yolcu uçağı silahlı kişilerce kaçırılarak Malta’ya indi. Mısırlı komandoların kurtarma girişiminde 60 kişi öldü. 1985- 27 Aralık Roma ve Viyana havaalanlarına eş zamanlı olarak düzenlenen terörist saldırılarda 16 kişi öldü 100 den fazla kişi yaralandı. 1987- 1 Ocak Çin Halk Cumhuriyeti’nin Tianenmen Meydanı’nda on binlerce öğrencinin katıldığı büyük bir gösteri düzenlendi. 1987- 21 Nisan Sri Lanka’nın başkenti Colombo’da bomba yüklü bir araç infilak etti: 106 kişi öldü. 1987- 28 Mayıs Batı Alman pilot Mathias Rust küçük uçağıyla Sovyet hava koridorunu delerek Kızıl Meydan’a indi. Hava Kuvvetleri Başkomutanı Alexander Ivanovich Koldunov görevden alındı. 1987- 30 Temmuz Hac sırasında İranlılar Amerika Birleşik Devletleri aleyhine gösteri yaptı. Suudi polisi ateş açtı, İranlı ve Suudi 402 kişi öldü. 1987- 19 Ekim Londra Borsası çöktü. Yaşanan büyük panik sonucunda 50 milyar sterlinlik değer kaybı yaşandı. 1988- 3 Temmuz Amerika Birleşik Devletleri savaş gemileri Körfez üzerinde İran yolcu uçağını düşürdü; 286 yolcu öldü. 1989- 15 Şubat Afganistan’da 9 yıl süren askeri varlığı, son Sovyet birliklerinin çekilmesiyle sona erdi. Savaşta 15 bin kadar Rus askerinin yanısıra, yaklaşık 1 milyon Afganlı hayatını kaybetti, 5 milyon Afganlı ülkesinden göç etmek zorunda kaldı. 1989- 17 Mayıs Çin Halk Cumhuriyeti’nde 1 milyondan fazla gösterici başkent Pekin’deki Tiananmen Meydanı’nda siyasal özgürlüklerin genişletilmesi için açlık grevi yapan öğrencileri desteklemek amacıyla yürüyüş yaptı. Gösteriye asker müdahale etti: 2 bin civarında öğrenci öldü. 1989- 9 Kasım Doğu Alman hükümetinin iki Almanya arasında seyahati serbest bırakması üzerine, binlerce kişi Berlin Duvarı’nı aşarak Batıya geçmeye başladı. 13 Ağustos 1961’de inşa edilen duvar’ın yıkılmasıyla Soğuk Savaş dönemi sona erdi. 1989- 3 Aralık Malta’da bir araya gelen ABD başkanı George Bush ve Sovyetler Birliği komünist partisi genel sekreteri Mihail Gorbaçov, soğuk savaşın bittiğini resmen ilan ettiler. 1989- 15 Aralık Romanya’da, devlet başkanı Nikolay Çavuşesku’nun devrilmesine kadar gidecek olan halk ayaklanması başladı. Başkanı Nikolay Çavuşesku ve eşi Elena Çavuşesku idam edildi 1990-1 Ocak Ruanda İç Savaşı başladı 1990- 22 Ocak SSCB lideri Mihail Gorbaçov, Kızıl Ordu askerlerinin ayaklanmayı bastırmak üzere Azerbaycan’a yollandığını açıkladı. 1990- 11 Şubat Güney Afrika’da ırkçı rejime karşı savaşan Afrika Ulusal Kongresi’nin lideri Nelson Mandela 27 yıllık hapis hayatının ardından bugün özgürlüğüne kavuştu. 1990- 11 Mart Litvanya tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti. 1990- 10 Ağustos Kuzey doğu Sri Lanka’da katliam: 127 müslüman, yarı askeri birliklerce öldürüldü. 1990- 23 Ağustos Ermenistan, Sovyetler Birliği’nden ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 1990- 3 Ekim İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Doğu Almanya ve Batı Almanya olarak iki devlet halinde ayrılan Almanya, Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla birleşti. 1990- 15 Aralık Kırgızistan bağımsızlığını ilan etti. 1990- 23 Aralık Yugoslavya’nın üç cumhuriyetinden biri olan Slovenya’da referandum yapıldı; halk bağımsızlık kararı aldı. 1991- 9 Nisan Gürcistan’da yapılan halk oylamasıyla Sovyetler Birliği’nden bağımsızlık kararı alındı. 1991- 25 Haziran Hırvatistan ve Slovenya, Yugoslavya’dan bağımsızlıklarını ilan ettiler 1991- 20 Ağustos Estonya Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını ilan etti. 1991- 24 Ağustos Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov, Komünist Partisi’nin feshedilmesini istedi ve parti genel sekreterliğinden istifa etti. Aynı gün, Letonya ve Ukrayna bağımsızlığını ilan etti. Sovyetler Birliğinin dağılma süreci başladı. 1991-31 Ağustos Kırgızistan, SSCB’den bağımsızlığını ilan etti 1991- 5 Eylül Mandela, Güney Afrika’da başkan seçildi. 1991- 18 Ekim Azerbaycan, Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını ilan etti. 1991- 27 Ekim Türkmenistan, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nden bağımsızlığını kazandı. 1991- 8 Aralık Boris Yeltsin ile Ukrayna ve Beyaz Rusya cumhuriyetlerinin devlet başkanları Bağımsız Devletler Topluluğu’nun (BDT) kuruluşunu ilan ettiler. 1991- 16 Aralık Kazakistan, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nden ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 1991- 21 Aralık Rusya, Beyaz Rusya, Ukrayna, Kazakistan, Moldova, Azerbaycan, Ermenistan, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Kırgızistan liderleri, bir araya gelerek Sovyetler Birliği’ne son verdiler ve Bağımsız Devletler Topluluğu’nu (BDT) (Commonwealth of Independent States) kurduklarını açıkladılar. 1991- 25 Aralık Mihail Gorbaçov, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği başkanlığı görevinden istifa etti. SSCB ertesi gün resmen dağıldı. 1992- 26 Şubat Hocalı Katliamı: Azerbaycan’ın Hocalı kentine giren silahlı Ermeni gruplar, aralarında ölen çok sayıda kadın ve çocuğun da bulunduğu katliamlar gerçekleştirdi. 1992- 5 Nisan Bosna-Hersek hükümeti bağımsızlığını ilan etti. 1992- 27 Nisan Sırbistan ve Karadağ, Yeni Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’ni ilan ettiler. 1992-27 Mayıs Iğdır ve Ardahan il oldu. 1992- 30 Mayıs Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Sırbistan’a Bosna’daki saldırıları durdurması amacıyla ambargo koydu. 1992- 18 Haziran Hırvat Savunma Konseyi Birlikleri (HVO) Mostar’ı işgal etmeye başladı. 1993- 1 Ocak Çekoslovakya, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olmak üzere ikiye ayrıldı. 1994- 31 Aralık Avusturya, Finlandiya ve İsveç; Avrupa Birliği’ne üye oldu. Birliğin üye sayısı 15 oldu. 1994- 6 Nisan Devlet Başkanı Juvenal Habyarimana ve Burundi Devlet Başkanı Cyprien Ntaryamira’nın bindikleri uçak, bir roket saldırısı sonucu düştü. Suikastın ardından Hutu ve Tutsi kabileleri arasında çıkan çatışmalar, yaklaşık 1 milyon kişinin katledilmesiyle sonuçlandı. 1994- 11 Aralık Tek yanlı olarak bağımsızlığını ilan eden Çeçenistan’a Sovyetler Birliği yüzlerce tank ve askerle girdi. 1996- 31 Ocak Patlayıcı yüklü bir kamyon Kolombo’da (Sri Lanka) merkez bankasının kapılarına çarparak infilak etti: en az 86 kişi öldü, 1400 kişi yaralandı.
Vietnam Sorunu :
1964- 7 Ağustos da ABD-Vietnam savaşı başladı. Amerika Birleşik Devletleri Kongresi Başkan’a Vietnam’a asker yollama yetkisi verdi. 1967- 15 Nisan New York ve San Francisco’da yaklaşık 200 bin kişi, Vietnam Savaşı’nı protesto etti. 1968- 22 Mart da , Paris de, ABD’nin Vietnam savaşına karşı çıkan öğrenciler, Daniel C.Bendit’in liderliğinde 68 olaylarını başlattı.
Irkçılık Sorunu :
1965- 21 Şubat da ABD de Siyah Müslüman lider Malcolm X konuşması sırasında vurularak öldürüldü. 1968- 4 Nisan Martin Luther King Jr. Memphis’te uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürüldü.
Arap-İsrail sorunu :
1967- 5 Haziran da İsrail ile Arap ülkeleri arasında; tarihe “Altı Gün Savaşı” diye geçen çatışmalar başladı İsrail, Gazze Şeridi’ni, Batı Şeria’yı ve Golan Tepeleri’ni ele geçirdi. 1973- 6 Ekim Arap ülkeleri ile İsrail arasında Yom Kippur Savaşı başladı. 1976- 3 Temmuz İsrail komandoları düzenledikleri bir operasyonla, kaçırıldıktan sonra Uganda’nın Entebbe havaalanında bekletilen bir uçaktaki 105 rehineyi kurtardılar. 1982-15 Eylül İsrail, Beyrut’u işgal etti. 1996- 18 Nisan İsrail birlikleri Lübnan’daki bir BM yerleşim birimini bombaladı: 106 sivil öldü.
Filistin sorunu :
1970- 12 Eylül de Filistinli gerillalar, ABD, İsviçre, İngiltere ve Almanya’ya ait dört uçağı kaçırdılar. 1972- 6 Eylül de Filistinli “Kara Eylül” örgütü Münih Olimpiyat Oyunları’na saldırı düzenledi. Saldırıda 11 İsrailli sporcu öldü. 1975- 13 Nisan başkenti Beyrut’a Dört Hıristiyan Falanjiste karşılık 27 Filistinlinin öldürülmesiyle Lübnan İç Savaşı başladı. 1977- 18 Ekim Filistin’li gerillaların Somali’nin Mogadişu havaalanına kaçırdığı Lufthansa yolcu uçağını basan GSG-9 Alman anti-terör timi, korsanları öldürüp 86 rehineyi kurtardı. 1980- 23 Aralık Mısır’ın Ankara Büyükelçiliği’ni basan 4 Filistinli idama mahkum edildi. 1988- 16 Nisan FKÖ ikinci komutanı Ebu-Cihad, İsrail askerleri tarafından öldürüldü.
İran Sorunu :
1979- 10 Ocak da İran Şahı Muhammed Rıza Şah Pehlevi, ülkesini terk ederek, ailesiyle Mısır’a gitti. 1979- 1 Şubat da Humeyni’yi Paris’te 14 yıllık sürgün yaşamından Tahran’a dönüşünde milyonlarca İran’lı karşıladı. 1979- 16 Şubat da İran’da Humeyni karşıtları ardı ardına idam edildi. 1979- 1 Nisan Humeyni, İran İslam Cumhuriyeti’ni ilan etti. 1979- 4 Kasım ABD elçiliğini işgal eden Humeyni yanlıları, elçilik görevlilerini rehin aldı. Ayetullah Humeyni, ABD’yi en büyük şeytan ilan etti 1980- 24 Nisan İran’da rehin tutulan 52 ABD’liyi kurtarmak için girişilen kurtarma operasyonu, rehineler kurtarılamadan sekiz ABD askerinin ölümüyle sonuçlandı. 1981- 20 Ocak İran, 444 gündür rehin tutulan 52 Amerika’lının Ronald Reagan’ın başkanlığa geçmesine jest olarak serbest bıraktı.
Orta Doğu Sorunu :
1980- 22 Eylül da İran ile Irak arasında petrol fiyatlarındaki anlaşmazlıktan dolayı 10 yıl sürecek kanlı çatışmalar başladı. 1981- 6 Ekim Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat, Müslüman Kardeşler’in düzenlediği suikastta öldürüldü. 1983- 18 Nisan Beyrut ABD elçiliğine düzenlenen intihar saldırısında bombacının da aralarında bulunduğu 63 kişi öldü. 1983- 23 Ekim Amerikan ve Fransız barış gücü karargahlarına patlayıcı yüklü kamyonlarla intihar saldırısı yapıldı. 241 Amerikan deniz piyadesi ve 58 Fransız paraşütçü öldü. 1988-20 Ağustos Irak-İran Savaşı ateşkesle sona erdi.
Körfez Savaşı :
1990- 2 Ağustos Irak, Kuveyt’i işgal etti. 1991- 10 Ocak Amerika Birleşik Devletleri, Irak’a hava akınları ve füze saldırısı başlattı. 1991- 16 Ocak Amerika Birleşik Devletleri Irak’a hava akınları ve füze saldırısı başlattı. Amerikan yetkilileri “Çöl Fırtınası” diye adlandırdıkları bu operasyonu Kuveyt’i kurtarmak için yaptıklarını söyledi. 1991- 17 Ocak 2. Körfez Savaşı, müttefik uçaklarının Irak ve Kuveyt’teki hedefleri vurmalarıyla başladı. Irak, misilleme olarak İsrail’e 8 adet Scud füzesi yolladı. 1991- 25 Şubat Irak Kuveyt’ten çekilme kararını açıkladı. Böylece Amerikan birlikleri ve müttefik kuvvetlerin birlikte yürüttükleri “Çöl Fırtınası” harekatı sona erdi. 28 Şubatta ateşkes antlaşması imzalandı. 1993- 13 Ocak Irak’a karşı başlatılan ikinci harekata, İncirlik Üssü’nden kalkan “Çekiç Güç” uçakları da katıldı.
Bosna Savaşı :
1995- 28 Ağustos Sırpların, Saraybosna’ya havan topu saldırısında bulunması sonucu, pazar yeri isabet aldı; 45 kişi öldü, 85 kişi yaralandı 1995- 30 Ağustos NATO, Bosnalı Sırplara karşı hava harekatı başlattı. Kararlı Güç Harekatı, İkinci Dünya Savaşı’ndan beri Avrupa’daki en yoğun bombardımanlardan biri oldu. 1995- 14 Aralık Savaşın tarafları Aliya İzzetbegoviç (Bosna), Slobodan Milošević (Sırbistan), ve Franjo Tuđman (Hırvatistan) arasında Dayton Antlaşması Dayton, Ohio’da (ABD) imzalandı. Eski Yugoslavya’da son üç yıldır süren savaş sona erdi.